Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί υπάρχει όριο στο υψόμετρο στο οποίο μπορούν να πετάξουν τα αεροπλάνα; Τα συνήθη αεροπλάνα, όπως τα γνωρίζουμε, συνήθως δεν πετούν πάνω από το επίπεδο πτήσης (FL) 550, δηλαδή τα 55.000 πόδια (περίπου 17 χιλιόμετρα). Ορισμένα μπορούν να φτάσουν λίγο ψηλότερα, όπως το Concorde, που έχει αποσυρθεί εδώ και καιρό, ή τα στρατιωτικά ή ερευνητικά αεροσκάφη. Σε ορισμένες χώρες, οι υπηρεσίες ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας παρέχονται έως το FL 660 (περίπου 20 χιλιόμετρα), παρόλο που τα περισσότερα αεροσκάφη δεν μπορούν να λειτουργήσουν σε αυτά τα ύψη.
Για να απαντήσουμε στην αρχική ερώτηση, το όριο υψομέτρου για τα περισσότερα αεροσκάφη προκύπτει από τους περιορισμούς του σχεδιασμού τους, συμπεριλαμβανομένης της απόδοσης του κινητήρα, της άνωσης που παράγουν, της συμπίεσης της καμπίνας και της εξάρτησης από τα επίγεια συστήματα αεροναυτιλίας. Σε ακραία υψόμετρα, η πυκνότητα του αέρα είναι υπερβολικά αραιή για τους συμβατικούς κινητήρες αεριωθουμένων, ενώ τα παλαιότερα επίγεια βοηθήματα αεροναυτιλίας δεν έχουν εγκριθεί και είναι αναξιόπιστα για τα μεγαλύτερα ύψη.
Αλλά υπάρχει περισσότερος «εναέριος χώρος» πιο πάνω. Τα όρια δεν είναι ακόμη σαφώς καθορισμένα ή συμφωνημένα, αλλά μεταξύ του εναέριου χώρου όπου πετούν τα αεροπλάνα και του εναέριου χώρου που γνωρίζουμε ως «διάστημα», υπάρχει μια περιοχή που η EASA αποκαλεί «ανώτερο εναέριο χώρο», ο οποίος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για υπηρεσίες και αερομεταφορές. Ενώ ορισμένα οχήματα μπορούν ήδη να λειτουργούν σε τέτοια ύψη, απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη για αυξηθεί η δυναμικότητά τους και να προωθηθεί η τακτική χρήση τους.
Με μια αεροπορική βιομηχανία που εξελίσσεται συνεχώς, οι πτήσεις στον ανώτερο εναέριο χώρο ενδέχεται να είναι ένα από τα επόμενα μεγάλα βήματα. Και επειδή ο EASA επιθυμεί να είναι έτοιμος για καινοτομία, εξετάζει ήδη προσεκτικά τον αντίκτυπο, τις ευκαιρίες, τις προκλήσεις και ένα πιθανό κανονιστικό πλαίσιο για τις πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο.
Γραμμή Kármán - γενικά αποδεκτό όριο που σηματοδοτεί την «αρχή του διαστήματος»
Παραδοσιακές πτητικές λειτουργίες
Πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο
Διάστημα
Χρήσεις και οφέλη
Διαφορετικά είδη αεροσκαφών θα κατακλύσουν τον ανώτερο εναέριο χώρο, όπως τα λεγόμενα συστήματα πλατφορμών μεγάλου υψομέτρου (ή ψευδοδορυφόροι) και τα αερόστατα, τα οποία μπορούν να βελτιώσουν τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούμε όλοι, όπως τις τηλεπικοινωνίες ή την πλοήγηση, για παράδειγμα, και να προσφέρουν καλύτερα εργαλεία για την επιστημονική έρευνα. Η βιομηχανία εξετάζει επίσης την ανάπτυξη υπερηχητικών και υπερυψηλής ταχύτητας επιβατικών αεροσκαφών, τα οποία θα καταστήσουν τις αεροπορικές μετακινήσεις πολύ πιο γρήγορες, καθώς και καψουλών που θα μεταφέρουν τουρίστες με στρατοσφαιρικά αερόστατα «κοντά στο διάστημα». Επομένως, το φάσμα των τύπων οχημάτων κυμαίνεται από πολύ αργά έως πολύ γρήγορα.
Η έρευνα που σχετίζεται με την ευρεία εφαρμογή των πτητικών λειτουργιών στον ανώτερο εναέριο χώρο θα αποφέρει οφέλη και σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των συμβατικών αερομεταφορών, ιδίως όσον αφορά την καινοτομία και τις περιβαλλοντικές επιδόσεις. Μπορεί επίσης να αποφέρει κοινωνικοοικονομικά οφέλη, δημιουργώντας περισσότερες θέσεις εργασίας. Στο άρθρο αυτό εξετάζουμε λεπτομερέστερα τα οφέλη όσον αφορά τα αεροσκάφη που θα χρησιμοποιούν τον ανώτερο εναέριο χώρο: Πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο: Τι μπορούμε να αναμένουμε;
Μελλοντικές προοπτικές: Έργο του EASA για τις πτητικές λειτουργίες ανώτερου εναέριου χώρου
Το 2023 ο EASA δημοσίευσε μια πρόταση χάρτη πορείας σχετικά με τις πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο, μια αρχική αλλά ολοκληρωμένη αξιολόγηση των προκλήσεων των μελλοντικών πτήσεων στον ανώτερο εναέριο χώρο.
Το έργο του Οργανισμού στον τομέα αυτό συνεχίζεται με τους ακόλουθους στόχους:
- ενίσχυση της τεχνογνωσίας των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του κοινού σχετικά με τις μελλοντικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο·
- παροχή επιστημονικών δεδομένων για την υποστήριξη της μελλοντικής λήψης αποφάσεων·
- αξιολόγηση των κανονιστικών επιπτώσεων και ανάλυση των ελλείψεων, βάσει επιστημονικών και αντικειμενικών δεδομένων·
- ανάπτυξη ενός κανονιστικού πλαισίου που θα επιτρέπει την εκτέλεση πτητικών λειτουργιών στον ανώτερο εναέριο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση επικυρωμένες επιλογές.
Για να επιτευχθούν τα παραπάνω έως το τέλος του 2027, ο EASA ηγείται μιας σειράς δραστηριοτήτων με τους εξής στόχους:
- ευαισθητοποίηση σχετικά με τις επιχειρήσεις στον ανώτερο εναέριο χώρο
- διεξαγωγή επιστημονικών μελετών που καλύπτουν θέματα όπως η ασφάλεια, η βιωσιμότητα, η κυβερνοασφάλεια, η ανθρώπινη υγεία και τα ιατρικά πρότυπα·
- σύνταξη ανακοίνωσης για προτεινόμενη τροποποίηση, ένα από τα στάδια της διαδικασίας θέσπισης κανόνων, σχετικά με τις πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σχετικά με τη θέσπιση κανόνων στον ειδικό ιστότοπο EASA Light.
Μπορείτε να παρακολουθείτε τις εξελίξεις και τις μελέτες σχετικά με τις πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο στον EASA Pro (διαθέσιμος μόνο στα αγγλικά).
Η εξερεύνηση του ανώτερου εναέριου χώρου δημιουργεί ένα ευρύ φάσμα ευκαιριών και προκλήσεων, ενώ σίγουρα υπάρχουν ακόμα πολλά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Ενώ η τεχνολογία εξακολουθεί να εξελίσσεται, πρωτότυπα και πτήσεις επίδειξης πραγματοποιούνται ήδη σε όλον τον κόσμο. Κατά τα επόμενα έτη, τα ερευνητικά αποτελέσματα, οι επιχειρησιακές δοκιμές και οι ρυθμιστικές εργασίες θα διαμορφώσουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο οι πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο μπορούν να πραγματοποιούνται με ασφάλεια στην Ευρώπη.
Οι πτητικές λειτουργίες στον ανώτερο εναέριο χώρο αποτελούν θέμα παγκόσμιας εμβέλειας και η EASA συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους, συμπεριλαμβανομένων άλλων εθνικών αεροπορικών αρχών και οργανισμών όπως ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), με σκοπό την υποστήριξη μιας εναρμονισμένης προσέγγισης για τις μελλοντικές πτητικές λειτουργίες. Όλες αυτές οι προπαρασκευαστικές εργασίες του EASA είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι η ασφάλεια παραμένει στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, αναλογικό προς το είδος των πτητικών λειτουργιών. Αν και μπορεί να χρειαστούν ακόμη μερικά χρόνια για να δούμε περισσότερες αλλαγές να συμβαίνουν στον ανώτερο εναέριο χώρο, το έργο του EASA στον τομέα αυτό είναι ένα ακόμη παράδειγμα της δέσμευσης του Οργανισμού στην καινοτομία και την ασφάλεια της αεροπορίας – σε έναν ουρανό χωρίς όρια.