Hartje winter zijn temperaturen onder nul, sneeuw en vorst te verwachten, waardoor luchtvaartmaatschappijen en luchthavens maatregelen moeten nemen en ervoor moeten zorgen dat de veiligheid van de passagiers de hoogste prioriteit blijft. Maar wat gebeurt er concreet achter de schermen? Van het ijsvrij maken van vliegtuigen tot gespecialiseerde opleidingen voor bemanningsleden, volgen luchtvaartmaatschappijen en luchthavens vaste procedures om omstandigheden te voorkomen die de veiligheid in het gedrang brengen.
Winterse omstandigheden kunnen leiden tot ijsvorming op de grond of in de lucht, sneeuw, natte sneeuw, ijzel, papsneeuw, ijskristallen enz. IJs kan variëren van ijzel tot rijpvorming. IJzige omstandigheden zijn te verwachten wanneer de temperatuur 10 °C of lager is en er vocht in de wolken zit. Dit kan leiden tot de aanwezigheid van ijs, hevige sneeuwval of waterplassen op platforms, taxibanen of start- en landingsbanen.
Er zijn twee belangrijke uitdagingen die gepaard gaan met wintervluchten: de luchthaven vrij houden en het vliegtuig veilig laten vliegen. Deze twee punten zijn cruciaal om de veiligheid te garanderen, verstoringen tot een minimum te beperken en ongevallen te voorkomen.
Vliegtuigontwerp
Tijdens de ontwerpfase worden bepaalde kenmerken in het vliegtuig geïntegreerd om ervoor te zorgen dat het bestand is tegen winterse omstandigheden. Zo hebben vliegtuigen bijvoorbeeld gladde oppervlakken die met behulp van verschillende mechanische of verwarmde ijsvrijmaaksystemen “ontijsd” worden om te voorkomen dat ijs zich accumuleert. Hoewel een opstapeling van ijs met het blote oog kan worden waargenomen, zijn de meeste moderne vliegtuigen uitgerust met technologie die ijsvorming detecteert, de bemanning waarschuwt voor ijzige omstandigheden en de blootgestelde oppervlakken beschermt tegen ijsafzetting. Sommige vliegtuigen zijn uitgerust met meerdere waarschuwingssystemen voor ijsvorming en mechanismen voor ontijzing.
Ze beschikken bovendien over remsystemen met slipbescherming die voorkomen dat de wielen blokkeren op gladde banen. Sensoren detecteren wanneer een wiel begint te slippen en passen vervolgens de remdruk aan om de controle te behouden en een veilige landing en veilig taxiën op de grond te garanderen. Koolstofremmen kunnen ook bijdragen aan een zachte landing, omdat ze beter bestand zijn tegen ijzel en regen.
Opleiding van bemanningsleden
Een vliegtuig kan niet veilig opstijgen zonder een goed opgeleide bemanning. De bemanning en het grondpersoneel krijgen een opleiding die ervoor zorgt dat ze volledig op de hoogte zijn van de essentiële procedures die in de winter moeten worden gevolgd, waaronder het sneeuwvrij maken van de startbaan en het ontijzen van het vliegtuig om veilig opstijgen en landen te garanderen. Het personeel wordt uitgerust met kleding die geschikt is voor temperaturen onder het vriespunt, waaronder gevoerde uniformen, handschoenen en schoenen die beschermen tegen kou en vocht.
Ontijzing van het vliegtuig
Ontijzing van het vliegtuig is een essentieel aspect van de grondoperaties in de winter. De gezagvoerder is verantwoordelijk voor het vaststellen of ontijzing nodig is voordat het vliegtuig wordt weggeduwd (“pushback”). Terwijl de gezagvoerder toezicht houdt op het ontijzingsproces, moet het grondpersoneel zorgen voor open communicatie en alles melden wat de veiligheid van de vlucht in gevaar kan brengen. Normaal gesproken wordt het vliegtuig mechanisch ontijsd in de lucht door middel van interne elektrische verwarmingssystemen of pneumatische systemen, dan wel, in geval van ijzel op de grond, door middel van vier verschillende soorten ontijzingsvloeistoffen, afhankelijk van het type vliegtuig.
Het ijsvrij maken van vliegtuigen is van cruciaal belang, omdat ijsvorming de prestaties en stabiliteit bij het opstijgen ernstig kan beïnvloeden. Verontreiniging door ijs, sneeuw of vorst kan het gewicht van het vliegtuig verhogen en zo de aerodynamische en operationele efficiëntie ervan verminderen. Om veiligheidsredenen mag het luchtvaartuig niet opstijgen als kritieke oppervlakken verontreinigd zijn.
Operaties op de start- en landingsbanen
Een belangrijk onderdeel van de winteroperaties is ervoor te zorgen dat de start- en landingsbanen vrij zijn. Om het risico op sneeuw en ijsvorming te verminderen, worden luchthavenoppervlakken doorgaans vooraf behandeld met ontijzingsmiddelen. Wanneer de weersomstandigheden echter zodanig verslechteren dat de veiligheid in het gedrang komt, kunnen de start- en landingsbanen volledig worden gesloten. Om dit te voorkomen, doet het grondpersoneel zijn uiterste best om sneeuw en ijs te ruimen, wat een onophoudelijke bezigheid kan zijn, vooral als het blijft sneeuwen. Als luchthavens zijn gelegen op locaties waar het niet regelmatig sneeuwt, kan het sneeuwruimen vanwege een gebrek aan uitrusting en ervaring veel tijd in beslag nemen. Voor luchthavens waar het vaak en veel sneeuwt, kan het sneeuwruimproces snel verlopen, waarbij de start- en landingsbanen in slechts 20 minuten worden vrijgemaakt. Alles in aanmerking genomen, is het proces voor het vrijmaken van de start- en landingsbanen doeltreffend, aangezien weersvoorspellingen tegenwoordig harde omstandigheden in een vroeg stadium kunnen voorspellen, wat het grondpersoneel en de bemanning voldoende tijd geeft om zich voor te bereiden.
Blijf op de hoogte
Maak een account aan en volg ons op EASA Light om geen enkele activiteit van het EASA te missen.