Kull darba li titla’ abbord titjira, tkun qed tidħol f’waħda mill-aktar forom sikuri ta’ trasport li qatt inħolqu. Iżda qatt staqsejt lilek innifsek għaliex id-dwal jitbaxxew qabel il-qtugħ mill-art u l-inżul? Jew qatt staqsejt għaliex it-turbolenza toħloq moviment fil-kabina, iżda taf ma ddgħajjifx il-fiduċja tal-bdot? F’dan l-artiklu, se jingħataw tweġibiet għall-mistoqsijiet l-aktar frekwenti tiegħek dwar it-titjiriet u l-avjazzjoni.
Xi ajruplani għad għandhom kontenituri għall-irmied tas-sigaretti fil-kabina tat-toilet. Għaliex?
Dan imur lura għal żmien meta t-tipjip kien għadu permess abbord. Dawn ġew miżjuda bħala miżura ta’ sikurezza biex il-passiġġieri jingħataw post sikur fejn jitfu s-sigaretti u biex jgħinu jipprevjenu nirien ikkawżati mit-tfigħ tas-sigaretti f’kontenituri tal-iskart flimkien mas-srievet tal-karti kollha. Illum, peress li t-tipjip huwa pprojbit fuq titjiriet u huwa inqas komuni fl-ispazji pubbliċi, l-EASA tirrikonoxxi li l-ħtieġa għal kontenituri għall-irmied tas-sigaretti ġewwa l-kabini tat-toilets ma għadhiex daqshekk rilevanti minn perspettiva ta’ sikurezza.
L-EASA aġġornat ir-regoli, u għalhekk id-disinji l-ġodda tal-inġenji tal-ajru ma għadx għandhom bżonn jinkludu kontenituri għall-irmied tas-sigaretti ġewwa l-kabini tat-toilets. Madankollu, il-biċċa l-kbira tal-inġenji tal-ajru l-kbar li jtiru llum ġew iċċertifikati skont regoli preċedenti li għadhom jeħtieġu kontenituri għall-irmied tas-sigaretti. Dan ifisser li t-tneħħija tal-kontenituri għall-irmied tas-sigaretti mhijiex sempliċi daqs kemm tinstema’. Din tkun tfisser bidla fid-disinn u tkun teħtieġ approvazzjoni formali. Din hija r-raġuni għaliex se tkompli tara kontenituri għall-irmied tas-sigaretti fil-kabini tat-toilets peress li s’issa għadhom parti mid-disinn iċċertifikat.
Dak iż-żmien, jekk kont persuna li tpejjep ħafna fuq titjira, kellek bżonn post sikur fejn titfi s-sigarett tiegħek. Li titfgħu f’kontenitur tal-iskart ma’ karti u skart ieħor li jieħu n-nar seta’ faċilment jikkawża nar, għalhekk il-kontenituri għall-irmied tas-sigaretti ġew integrati bħala għażla sikura u reżistenti għan-nar.
Għaliex għandi nżomm il-mowbajl tiegħi fil-modalità tal-ajruplan għad-durata tat-titjira?
Għalkemm il-biċċa l-kbira tal-inġenji tal-ajru moderni huma protetti sew mill-interferenza tas-sinjali, ajruplan mimli b’tagħmir li jipprova jikkonnettja ma’ networks fuq l-art b’veloċitajiet għoljin jista’ potenzjalment jinterferixxi man-networks ta’ komunikazzjoni fuq l-art. Aktar importanti minn hekk, l-ekwipaġġ jeħtieġ l-attenzjoni sħiħa tiegħek matul il-fażi kritika tat-titjira u l-fatt li jkollok il-mowbajl tiegħek mixgħul jista’ jkun distrazzjoni.
Għaliex għandi ngħolli l-blind tat-tieqa għall-qtugħ mill-art u l-inżul?
Dan huwa importanti daqs kemm huwa importanti li jkollok is-sit tiegħek fil-pożizzjoni wieqfa, iżda mhux daqshekk ovvju. Tieqa bil-blind mgħollija tippermetti lill-ekwipaġġ jidentifika malajr kwalunkwe problema u jinforma lill-ekwipaġġ tat-titjira. Barra minn hekk, li jkollok it-tieqa miftuħa jgħin lill-għajnek jaġġustaw għad-dawl ta’ barra u dan jista’ jtejjeb il-viżibbiltà tiegħek matul evakwazzjoni potenzjali.
Għaliex id-dwal jitbaxxew qabel il-qtugħ mill-art u l-inżul?
B’mod simili, f’każ ta’ emerġenza, is-sistema elettrika tal-ajruplan tista’ tintefa’. Meta d-dwal jitbaxxew minn qabel dawn jistgħu jgħinu lill-ekwipaġġ u lill-passiġġieri biex jidraw id-dawl f’livell baxx, filwaqt li tiġi promossa viżjoni ċara f’każ ta’ evakwazzjoni.
X’jiġri wara li nuża l-kabina tat-toilet tal-ajruplan?
Wara li tifflaxxja, it-toilet tal-ajruplan juża ġbid bil-vakwu biex jiġbed l-iskart f’tank issiġillat, li jinħażen sakemm l-ajruplan jinżel. L-iskart imbagħad jintrema b’mod sikur mill-ekwipaġġ ta’ fuq l-art. Minkejja l-ispazju limitat, il-kabini tat-toilets huma ddisinjati biex jimmaniġġjaw l-iskart b’mod effiċjenti u iġjeniku, filwaqt li jiżguraw esperjenza bla xkiel waqt it-titjira.
Għaliex it-turbolenza mhijiex perikoluża daqs kemm tinħass?
Jekk taħseb dwar l-ajruplan li jkun qed isegwi triq fis-sema, it-turbolenza tista’ tixbah lill-ħofor fit-toroq. Ċertament din tista’ tkun imprevedibbli, iżda ħafna miż-żmien ma tagħmilx ħsara peress li l-ajruplani huma mibnija biex jifilħu għal kundizzjonijiet estremi u l-bdoti jiġu mħarrġa biex jinnavigawhom. Ir-riskju reali għas-sikurezza huwa meta l-passiġġieri jinjoraw l-istruzzjonijiet tal-ekwipaġġ biex iżommu ċ-ċinturin tas-sikurezza tagħhom maqful matul it-titjira. Anke meta s-sinjali taċ-ċinturin tas-sikurezza jintfew, jekk l-ajruplan jieħu skoss f’salt dan jista’ jħalli lin-nies midruba, u din hija r-raġuni għaliex hija dejjem idea tajba li żżomm iċ-ċinturin tas-sikurezza maqful.
B’mod ġenerali, l-EASA tirrakkomanda wkoll li l-passiġġieri jżommu ċ-ċinturini tas-sikurezza tagħhom maqfula l-ħin kollu waqt li jkunu bilqiegħda. Għall-qtugħ mill-art u l-inżul, iċ-ċinturin tas-sikurezza tiegħek għandu jkun issikkat b’mod sikur biex tiġi żgurata protezzjoni massima f’każ ta’ movimenti f’daqqa. Ladarba l-inġenju tal-ajru jkun f’altitudni ta’ veloċità kostanti, tista’ tirranġah ħalli jkun aktar komdu, iżda huwa importanti li żżommu maqful matul it-titjira f’każ ta’ turbolenza mhux mistennija
Il-bdoti jorqdu matul it-titjira?
Iva, assolutament! Fi vjaġġi fuq distanzi twal, it-titjiriet ikollhom persunal addizzjonali, sabiex il-bdoti jkunu jistgħu jieħdu waqfa skedata ta’ mistrieħ – normalment f’sodda moħbija qrib il-merkanzija, jew f’sit kwiet wara l-kokpit. Iżda tinkwetax, dejjem ikun hemm mill-inqas żewġ bdoti mqajma li jimmonitorjaw kollox filwaqt li l-bdot l-ieħor jistrieħ. L-auto pilot jieħu ħsieb tal-veloċità kostanti, iżda fl-aħħar mill-aħħar il-bnedmin xorta għad għadhom ir-riedni f’idejhom. Għaldaqstant iva, jorqdu – iżda biss meta jkun sikur li jsir hekk, u qatt kollha f’salt.
Għaliex ma nistax inħoll iċ-ċinturin tas-sikurezza tiegħi minkejja li l-ajruplan ikun diġà niżel?
Għalkemm taf tiġik it-tentazzjoni li taqbad il-bagalji tiegħek u toħroġ mill-ajruplan wara l-inżul tal-ajruplan, is-sistemi idrawliċi u elettriċi tal-magni tal-inġenji tal-ajru għandhom jitwaqqfu b’mod sikur qabel ma l-passiġġieri jibdew jiċċaqalqu fuq l-ajruplan. Barra minn hekk, jekk ikun hemm xi kwistjonijiet tal-aħħar minuta bħal ostruzzjoni fil-gate jew struzzjonijiet mill-kontroll tat-traffiku tal-ajru, l-ajruplan jaf ikollu bżonn jerġa’ jiċċaqlaq.
Konklużjoni
Meta terġa’ tkun fuq titjira, xi regoli u rutini jaf jagħmlu ftit aktar sens. Mill-qtugħ mill-art sal-inżul, is-sikurezza tal-avjazzjoni hija sistema kkoordinata b’attenzjoni kbira mfassla biex tipproteġik f’kull stadju. Għalhekk, poġġi bilqiegħda, aqfel iċ-ċinturin u gawdi t-titjira - għax minn wara l-kwinti, kollox qed isir biex jiġi żgurat li tasal fid-destinazzjoni tiegħek b’mod sikur.
Għandek xi mistoqsijiet oħra li tixtieq tweġiba għalihom? Ibgħathom lil: info [at] easa.europa.eu