Het luchtruim boven Europa is net een orkest. Elke speler heeft zijn eigen rol, van de piloten en het cabinepersoneel in de lucht tot de ingenieurs, luchtverkeersleiders en veiligheidsspecialisten op de grond. Samen maken ze van alle noten van de luchtvaartveiligheid een symfonie.
Het EASA bepaalt het tempo en kiest de partituur. Het legt vast welke capaciteiten een bekwaam muzikant in dit orkest nodig heeft. De nationale luchtvaartautoriteiten zorgen ervoor dat het orkest over voldoende muzikanten beschikt, dat de instrumenten goed gestemd zijn en dat iedereen dezelfde partituur speelt. Zij passen de regels van het EASA toe, houden toezicht op de activiteiten en coördineren de veiligheid op lokaal niveau in elke lidstaat.
Samen zorgen zij voor een veilige en efficiënte luchtvaart in heel Europa. In dit artikel onderzoeken we wie de nationale luchtvaartautoriteiten zijn, wat zij doen en hoe zij samenwerken met het EASA.
Wat is een nationale luchtvaartautoriteit?
Een nationale luchtvaartautoriteit (National Aviation Authority – NAA), vaak ook een nationale bevoegde autoriteit of een burgerluchtvaartautoriteit genoemd, is het overheidsorgaan dat verantwoordelijk is voor het toezicht op de burgerluchtvaart in een specifiek land.
Hoeveel nationale luchtvaartautoriteiten zijn er?
Elk van de 31 lidstaten van het EASA heeft op Europees niveau zijn eigen nationale luchtvaartautoriteit, die optreedt als “bevoegde autoriteit”. Deze landen zijn de 27 lidstaten van de EU plus 4 EVA-landen: IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland.
De structuur kan echter van land tot land verschillen. In sommige landen bestrijkt één organisatie alle domeinen van de luchtvaart, terwijl in andere landen de verantwoordelijkheden worden verdeeld over verschillende autoriteiten. In federale stelsels zoals Duitsland kunnen er zelfs meerdere nationale luchtvaartautoriteiten op regionaal niveau (van de deelstaten) zijn; zo zijn er bijvoorbeeld wel twintig autoriteiten alleen al op het gebied van luchtvaartterreinen.
Omvang van de verantwoordelijkheden van de nationale luchtvaartautoriteiten
Hun verantwoordelijkheden bestrijken een breed scala aan activiteiten. Dit kan variëren van het afleveren van vergunningen aan piloten en ingenieurs tot het goedkeuren van organisaties die betrokken zijn bij de productie en het handhaven van de luchtwaardigheid. Zij geven ook vergunningen tot vluchtuitvoering (Air Operator Certificates – AOC’s) voor commercieel luchtvervoer uit, tenzij die verantwoordelijkheid aan het EASA is gedelegeerd.
Wanneer er zich veiligheidsproblemen voordoen, onderzoeken de nationale luchtvaartautoriteiten die ook en zien ze erop toe dat corrigerende maatregelen worden uitgevoerd. Naast deze taken wisselen de nationale luchtvaartautoriteiten veiligheidsgegevens, waarschuwingen en aanbevelingen uit met het EASA en andere nationale autoriteiten, waardoor ze bijdragen aan een collectieve veiligheidscultuur in heel Europa.
Samenwerking tussen de nationale luchtvaartautoriteiten en het EASA
Een van de duidelijkste voorbeelden van samenwerking tussen het EASA en de nationale luchtvaartautoriteiten is de toewijzing en delegatie van taken. Het EASA kan bepaalde certificeringen, goedkeuringen of conformiteitsbeoordelingen delegeren aan een geaccrediteerde nationale luchtvaartautoriteit. Een nationale luchtvaartautoriteit kan bijvoorbeeld de procedures van een onderhoudsorganisatie beoordelen in overeenstemming met de voorschriften van het EASA en een aanbeveling indienen bij het EASA, dat dan de uiteindelijke beslissing neemt over het afgeven of wijzigen van een certificaat.
Deze aanpak weerspiegelt het subsidiariteitsbeginsel, dat centraal staat in de EU: maatregelen worden genomen op het niveau waar zij het meest zinvol zijn. In de praktijk vindt regelgeving plaats op het centrale niveau van het EASA, terwijl vergunningverlening en certificering vaak op nationaal niveau worden uitgevoerd.
Aanvaarding van certificaten
De wederzijdse erkenning van certificaten vormt de kern van de Europese interne markt voor de luchtvaart. Een certificaat, vergunning of goedkeuring afgegeven door een EU-lidstaat (of door het EASA zelf) wordt automatisch aanvaard in alle 31 EASA-lidstaten. Dit systeem zorgt voor een soepele en veilige doorstroming van vliegtuigen, onderdelen en luchtvaartdiensten over de grenzen heen, met behoud van een hoog veiligheidsniveau.
Uitwisseling van veiligheidsgegevens
Dit is een ander belangrijk gebied waarop er samengewerkt wordt. De nationale luchtvaartautoriteiten verzamelen meldingen van incidenten en voorvallen op hun grondgebied en voeren deze informatie in de centrale database van het EASA in. Het EASA analyseert de gegevens, stelt veiligheidstrends vast en geeft veiligheidsaanbevelingen of -richtsnoeren uit, aan de hand waarvan de nationale luchtvaartautoriteiten vervolgens op nationaal niveau actie ondernemen. Deze voortdurende uitwisseling van veiligheidsinlichtingen wordt versterkt door programma’s als RAMP (het programma voor risicoanalyse en -beheer), in het kader waarvan veiligheidsrisico’s in heel Europa systematisch worden beoordeeld en ervoor wordt gezorgd dat de in een deel van de EU getrokken lessen de hele luchtvaartgemeenschap ten goede komen.
Voorbeelden van samenwerking tussen het EASA en nationale luchtvaartautoriteiten in de praktijk
Drones
Nieuwere domeinen zoals de regulering van drones (ook wel UAS’en of onbemande luchtvaartuigsystemen genoemd) bieden een goed voorbeeld van gedeelde verantwoordelijkheid. Exploitanten van drones moeten zich registreren bij de nationale luchtvaartautoriteiten van de lidstaat waarin zij actief zijn. De nationale luchtvaartautoriteiten houden ook toezicht op de bekwaamheid van dronepiloten, stellen de nationale geografische zone voor UAS’en vast en documenteren deze en zorgen voor de naleving van de Europese regels, terwijl het EASA het overkoepelende kader en de richtsnoeren verstrekt.
Luchtvaartmaatschappijen
Vergunningen tot vluchtuitvoering (bijvoorbeeld voor passagiers-, vracht- en regionale luchtvaartmaatschappijen) worden doorgaans afgegeven door nationale autoriteiten, hoewel de lidstaten deze verantwoordelijkheid in bepaalde omstandigheden kunnen overdragen aan het EASA (bijvoorbeeld wanneer de activiteiten multinationaal zijn en zich over meerdere EU-landen uitstrekken, wanneer het land niet over de technische capaciteit beschikt enzovoort).
Certificering van luchtvaartuigen
Op het gebied van vliegtuigcertificering is het EASA verantwoordelijk voor de goedkeuring van nieuwe vliegtuigtypes en grootschalige ontwerpwijzigingen, terwijl de nationale luchtvaartautoriteiten veel van de lopende goedkeuringen en het toezicht op onderhouds- en opleidingsorganisaties beheren.
Een partnerschap dat ervoor zorgt dat de EU veilig kan blijven vliegen
De samenwerking tussen de nationale luchtvaartautoriteiten en het EASA is een van de grootste troeven van Europa op het vlak van luchtvaartveiligheid. Nationale luchtvaartautoriteiten brengen lokale deskundigheid, flexibiliteit en kennis van nationale systemen in, terwijl het EASA zorgt voor uniformiteit, verantwoordingsplicht en internationale coördinatie. Samen zorgen zij voor een evenwicht tussen centrale autoriteit en nationale verantwoordelijkheid.