Wyobraź sobie niebo nad Europą jako orkiestrę. Każdy ma do odegrania swoją rolę. Od pilotów i personelu pokładowego w powietrzu aż po inżynierów, kontrolerów ruchu lotniczego i specjalistów ds. bezpieczeństwa na ziemi. Razem dbają o bezpieczeństwo lotnicze.
EASA nadaje rytm. Wskazuje, co trzeba zrobić, aby zostać profesjonalnym muzykiem w tej orkiestrze. Krajowe organy lotnictwa cywilnego dbają o to, aby orkiestra miała odpowiednią obsadę, instrumenty były odpowiednio nastrojone i wszyscy grali według tej samej partytury. Organy te stosują przepisy EASA, nadzorują operacje i koordynują bezpieczeństwo na szczeblu lokalnym w poszczególnych państwach członkowskich.
Razem utrzymują bezpieczństwo i efektywność lotów w całej Europie. W artykule tym wyjaśniamy, czym są krajowe organy lotnictwa cywilnego, czym się zajmują i w jaki sposób współpracują z EASA.
Czym jest krajowy organ lotnictwa cywilnego?
Krajowy organ lotnictwa cywilnego, często zwany właściwym organem krajowym lub organem lotnictwa cywilnego, jest organem rządowym odpowiedzialnym za nadzór nad lotnictwem cywilnym w danym kraju.
Ile jest krajowych organów lotnictwa cywilnego?
W Europie każde z 31 państw członkowskich EASA posiada własny krajowy organ lotnictwa cywilnego, który pełni rolę „właściwego organu”. Są to 27 państw członkowskich UE oraz cztery państwa EFTA: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria.
Struktura organów może się jednak różnić w zależności od kraju. W niektórych krajach jedna organizacja zajmuje się wszystkimi dziedzinami lotnictwa, natomiast w innych obowiązki są dzielone między kilka organów. W systemach federalnych, takich jak w Niemczech, może nawet istnieć wiele krajowych organów lotnictwa cywilnego na szczeblu regionalnym (Länder), na przykład nawet 20 organów w samej dziedzinie lotnisk.
Zakres obowiązków krajowych organów lotnictwa cywilnego
Obowiązki takich organów obejmują szeroki zakres działań. Mogą do nich należeć: wydawanie licencji pilotom i inżynierom, zatwierdzanie organizacji zajmujących się produkcją oraz zapewnianie ciągłej zdatności do lotu. Organy te wydają również certyfikaty przewoźnika lotniczego dla komercyjnego transportu lotniczego, chyba że odpowiedzialność ta została przekazana EASA.
W przypadku wystąpienia problemów związanych z bezpieczeństwem krajowe organy lotnictwa cywilnego prowadzą również dochodzenia i egzekwują działania naprawcze. Oprócz tych zadań krajowe organy lotnictwa cywilnego wymieniają się danymi dotyczącymi bezpieczeństwa, ostrzeżeniami i zaleceniami z EASA i innymi organami krajowymi, przyczyniając się do tworzenia wspólnej kultury bezpieczeństwa w całej Europie.
W jaki sposób krajowe organy lotnictwa cywilnego i EASA współpracują ze sobą
Jednym z najbardziej wyraźnych przykładów współpracy między EASA a krajowymi organami lotnictwa cywilnego jest podział i delegowanie zadań. EASA może delegować pewne oceny certyfikacyjne, walidacyjne lub oceny zgodności akredytowanym krajowym organom lotnictwa cywilnego. Na przykład krajowy organ lotnictwa cywilnego może dokonać przeglądu procedur organizacji obsługi technicznej zgodnie z przepisami EASA i przedstawić swoje zalecenie EASA, która zachowuje ostateczną władzę decyzyjną dotyczącą wydania lub zmiany certyfikatu.
Takie podejście odzwierciedla zasadę pomocniczości, która leży u podstaw UE: działania są podejmowane na tym szczeblu, na którym mają największy sens. W praktyce proces stanowienia przepisów odbywa się na szczeblu centralnym EASA, natomiast wydawanie licencji i certyfikatów często odbywa się na szczeblu krajowym.
Akceptowanie certyfikatów
Podstawą jednolitego rynku lotniczego w Europie jest wzajemne uznawanie certyfikatów. Certyfikat, licencja lub zatwierdzenie wydane przez dowolne państwo członkowskie UE (lub przez samą EASA) są automatycznie akceptowane we wszystkich 31 państwach EASA. System ten zapewnia sprawny i bezpieczny przepływ statków powietrznych, części i usług lotniczych przez granice, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa.
Wymiana danych dotyczących bezpieczeństwa
Jest to kolejny ważny obszar współpracy. Krajowe organy lotnictwa cywilnego gromadzą zgłoszenia incydentów i zdarzeń na swoim terytorium i przekazują te informacje do centralnej bazy danych EASA. EASA analizuje dane, identyfikuje tendencje w zakresie bezpieczeństwa i wydaje zalecenia lub wytyczne dotyczące bezpieczeństwa, na podstawie których krajowe organy lotnictwa cywilnego podejmują następnie działania na szczeblu krajowym. Ta ciągła wymiana informacji dotyczących bezpieczeństwa jest wzmacniana przez programy takie jak RAMP (program analizy ryzyka i zarządzania ryzykiem), które systematycznie oceniają zagrożenia dla bezpieczeństwa w całej Europie, zapewniając, by doświadczenia zdobyte w jednej części UE przynosiły korzyści całej społeczności lotniczej.
Przykłady praktycznej współpracy EASA i krajowych organów lotnictwa cywilnego
Drony
Nowsze dziedziny, takie jak regulacje dotyczące dronów (zwanych również bezzałogowymi statkami powietrznymi), stanowią dobry przykład wspólnej odpowiedzialności. Operatorzy dronów muszą zarejestrować się w krajowym organie lotnictwa cywilnego państwa członkowskiego, w którym prowadzą działalność. Krajowe organy lotnictwa cywilnego nadzorują również kompetencje pilotów dronów, ustanawiają i dokumentują krajową strefę geograficzną systemów bezzałogowych statków powietrznych oraz zapewniają zgodność z przepisami europejskimi, natomiast EASA zapewnia nadrzędne ramy i wytyczne.
Przewoźnicy lotniczy
Podobnie certyfikaty przewoźnika lotniczego (np. dla przedsiębiorstw lotniczych prowadzących przewozy pasażerskie lub towarowe czy dla regionalnych linii lotniczy) są zazwyczaj wydawane przez organy krajowe, chociaż państwa członkowskie mogą przenieść tę odpowiedzialność na EASA w pewnych okolicznościach (np. gdy dana działalność ma charakter wielonarodowy w kilku państwach UE, państwo nie posiada zdolności technicznych itp.).
Certyfikacja statków powietrznych
W dziedzinie certyfikacji statków powietrznych EASA zajmuje się zatwierdzaniem nowych typów statków powietrznych i zmian konstrukcyjnych na dużą skalę, natomiast krajowe organy lotnictwa cywilnego zarządzają wieloma bieżącymi zatwierdzeniami oraz nadzorem nad organizacjami zajmującymi się konserwacją i szkoleniami.
Partnerstwo, które zapewnia bezpieczeństwo lotów w UE
Współpraca między krajowymi organami lotnictwa cywilnego a EASA jest jednym z największych atutów Europy w dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego. Krajowe organy lotnictwa cywilnego wnoszą do tej współpracy lokalną wiedzę specjalistyczną, sprawność i znajomość systemów krajowych, natomiast EASA zapewnia jednolitość, rozliczalność i koordynację na szczeblu międzynarodowym. Razem gwarantują równowagę między organem centralnym a odpowiedzialnością krajową.