Φανταστείτε τον ουρανό πάνω από την Ευρώπη σαν μια ορχήστρα. Κάθε παίκτης έχει έναν ρόλο να εκτελέσει. Από τους πιλότους και το πλήρωμα θαλάμου επιβατών στον αέρα μέχρι τους μηχανικούς, τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και τους ειδικούς ασφάλειας στο έδαφος. Μαζί, φροντίζουν ώστε κάθε πτυχή της αεροπορικής ασφάλειας να είναι σε αρμονία.
Ο EASA δίνει τον ρυθμό και ορίζει το μουσικό θέμα. Περιγράφει τα προσόντα που απαιτούνται για να γίνει κάποιος δεξιοτέχνης μουσικός σε αυτήν την ορχήστρα. Οι Υπηρεσίες Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) διασφαλίζουν ότι η ορχήστρα διαθέτει επαρκές προσωπικό, τα όργανα είναι σωστά κουρδισμένα και όλοι παίζουν σύμφωνα με την ίδια παρτιτούρα. Εφαρμόζουν τους κανόνες του EASA, εποπτεύουν τις λειτουργίες και συντονίζουν την ασφάλεια σε τοπικό επίπεδο σε κάθε κράτος μέλος.
Από κοινού, διατηρούν τη συμφωνία της ασφαλούς και αποδοτικής πτήσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε αυτό το άρθρο, εξετάζουμε ποιες είναι οι ΥΠΑ, τι κάνουν και πώς συνεργάζονται με τον EASA.
Τι είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας;
Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), η οποία συχνά αποκαλείται εθνική αρμόδια αρχή, είναι ο κυβερνητικός φορέας που είναι αρμόδιος για την εποπτεία της πολιτικής αεροπορίας σε μια συγκεκριμένη χώρα.
Πόσες ΥΠΑ υπάρχουν;
Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, καθένα από τα 31 κράτη μέλη του EASA έχει τη δική του ΥΠΑ, η οποία ενεργεί ως «αρμόδια αρχή». Πρόκειται για τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, συν 4 κράτη της ΕΖΕΣ: Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία.
Ωστόσο, η δομή μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένα κράτη, ένας οργανισμός καλύπτει όλους τους τομείς της αεροπορίας, ενώ σε άλλα, οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ διαφόρων αρχών. Σε ομοσπονδιακά συστήματα όπως η Γερμανία, ενδέχεται να υπάρχουν ακόμη και πολλές ΥΠΑ σε περιφερειακό επίπεδο (Länder), για παράδειγμα, έως και 20 αρχές μόνο στον τομέα των αεροδρομίων.
Πεδίο αρμοδιοτήτων της ΥΠΑ
Οι αρμοδιότητές τους καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Αυτές θα μπορούσαν να ποικίλουν από την έκδοση αδειών χειριστών αεροσκαφών και μηχανικών έως την έγκριση οργανισμών που συμμετέχουν στην παραγωγή και τη διαρκή πτητική ικανότητα. Εκδίδουν επίσης πιστοποιητικά αερομεταφορέα για εμπορικές αερομεταφορές, εκτός εάν η αρμοδιότητα αυτή έχει ανατεθεί στον EASA.
Όταν προκύπτουν ζητήματα ασφάλειας, οι ΥΠΑ διεξάγουν επίσης έρευνες και επιβάλλουν διορθωτικά μέτρα. Επιπλέον, οι ΥΠΑ ανταλλάσσουν δεδομένα ασφάλειας, προειδοποιήσεις και συστάσεις με τον EASA και άλλες εθνικές αρχές, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση μιας συλλογικής νοοτροπίας ασφάλειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πώς συνεργάζονται οι ΥΠΑ με τον EASA
Ένα από τα πιο σαφή παραδείγματα συνεργασίας μεταξύ του EASA και των ΥΠΑ είναι η κατανομή και η ανάθεση καθηκόντων. Ο EASA μπορεί να αναθέσει ορισμένες αξιολογήσεις πιστοποίησης, επικύρωσης ή συμμόρφωσης σε διαπιστευμένη ΥΠΑ. Για παράδειγμα, μια ΥΠΑ μπορεί να επανεξετάσει τις διαδικασίες ενός οργανισμού συντήρησης σύμφωνα με τους κανονισμούς του EASA και να υποβάλει μια σύσταση στον EASA, ο οποίος διατηρεί την τελική απόφαση για την έκδοση ή την τροποποίηση ενός πιστοποιητικού.
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά την αρχή της επικουρικότητας, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της ΕΕ: οι δράσεις αναλαμβάνονται στο επίπεδο όπου έχουν τη μεγαλύτερη σημασία. Στην πράξη, η θέσπιση κανόνων πραγματοποιείται στο κεντρικό επίπεδο του EASA, ενώ η αδειοδότηση και η πιστοποίηση πραγματοποιούνται συχνά σε εθνικό επίπεδο.
Αποδοχή των πιστοποιητικών
Στο επίκεντρο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς αερομεταφορών βρίσκεται η αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών. Ένα πιστοποιητικό, μια άδεια ή μια έγκριση που εκδίδονται από οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ (ή από τον ίδιο τον EASA) γίνονται αυτόματα αποδεκτά και στα 31 κράτη του EASA. Το σύστημα αυτό διασφαλίζει την ομαλή και ασφαλή διασυνοριακή ροή αεροσκαφών, εξαρτημάτων και υπηρεσιών αερομεταφορών, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο ασφάλειας.
Κοινοποίηση δεδομένων ασφάλειας
Αυτός είναι άλλος ένας σημαντικός τομέας συνεργασίας. Οι ΥΠΑ συλλέγουν αναφορές συμβάντων και περιστατικών εντός της επικράτειάς τους και τροφοδοτούν τις πληροφορίες αυτές στην κεντρική βάση δεδομένων του EASA. Ο EASA αναλύει τα δεδομένα, προσδιορίζει τάσεις στον τομέα της ασφάλειας και εκδίδει συστάσεις ή οδηγίες για την ασφάλεια, τις οποίες οι ΥΠΑ εφαρμόζουν στη συνέχεια σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η συνεχής ανταλλαγή πληροφοριών για την ασφάλεια ενισχύεται από προγράμματα όπως το πρόγραμμα ανάλυσης και διαχείρισης κινδύνων (RAMP), το οποίο αξιολογεί συστηματικά τους κινδύνους για την ασφάλεια σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα διδάγματα που αντλούνται σε ένα μέρος της ΕΕ ωφελούν ολόκληρη την αεροπορική κοινότητα.
Παραδείγματα συνεργασίας EASA/ΥΠΑ στην πράξη
Μη επανδρωμένα αεροσκάφη (δρόνοι)
Νεότερα πεδία όπως η ρύθμιση των δρόνων (γνωστών και ως UAS – μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων) αποτελούν ένα καλό παράδειγμα κοινής ευθύνης. Οι χειριστές εξ αποστάσεως πρέπει να εγγράφονται στην ΥΠΑ του κράτους μέλους στο οποίο δραστηριοποιούνται. Οι ΥΠΑ εποπτεύουν επίσης την ικανότητα των χειριστών εξ αποστάσεως, καθορίζουν και καταγράφουν την εθνική γεωγραφική ζώνη UAS και διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ενώ ο EASA παρέχει το γενικό πλαίσιο και τις κατευθυντήριες γραμμές.
Αερομεταφορείς
Ομοίως, τα πιστοποιητικά αερομεταφορέα (π.χ. αερομεταφορέων επιβατών, φορτίου και περιφερειακών αερομεταφορέων) εκδίδονται συνήθως από τις εθνικές αρχές, αν και τα κράτη μέλη μπορούν να μεταβιβάσουν την αρμοδιότητα αυτή στον EASA σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. όταν η δραστηριότητα είναι πολυεθνική και καλύπτει περισσότερες από μία χώρες της ΕΕ, όταν το κράτος δεν διαθέτει την τεχνική ικανότητα κ.λπ.).
Πιστοποίηση αεροσκαφών
Στον τομέα της πιστοποίησης αεροσκαφών, ο EASA χειρίζεται την έγκριση νέων τύπων αεροσκαφών και αλλαγών σχεδιασμού μεγάλης κλίμακας, ενώ οι ΥΠΑ διαχειρίζονται πολλές από τις τρέχουσες εγκρίσεις και την εποπτεία των οργανισμών συντήρησης και εκπαίδευσης.
Μια συνεργασία που διατηρεί την ασφάλεια πτήσεων στην ΕΕ
Η συνεργασία μεταξύ των ΥΠΑ και του EASA αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της Ευρώπης στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας. Οι ΥΠΑ προσφέρουν τοπική εμπειρογνωμοσύνη, ευελιξία και γνώση των εθνικών συστημάτων, ενώ ο EASA διασφαλίζει την ομοιομορφία, τη λογοδοσία και τον διεθνή συντονισμό. Μαζί, πετυχαίνουν την ισορροπία μεταξύ κεντρικής αρχής και εθνικής ευθύνης.