Για έναν επιβάτη, ο όρος «επιθεώρηση στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών» ίσως να μην σημαίνει και πολλά. Ωστόσο, οι αερομεταφορείς γνωρίζουν ότι αυτό αποτελεί μέρος της λειτουργίας τους. Ο όρος «χώρος στάθμευσης αεροσκαφών» (ή αλλιώς «πίστα αεροδρομίου») αναφέρεται στον χώρο όπου σταθμεύουν τα αεροσκάφη και υποδηλώνει ότι οι επιθεωρήσεις αυτές πραγματοποιούνται στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών αμέσως μετά την άφιξη ή/και λίγο πριν από την αναχώρηση ενός αεροσκάφους.
Τι είναι η επιθεώρηση στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών;
Η επιθεώρηση στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών είναι ένας επιτόπιος έλεγχος που αποσκοπεί στον εντοπισμό άμεσων ζητημάτων ασφάλειας από τις εθνικές αρχές πολιτικής αεροπορίας και στην παροχή στοιχείων στον EASA για περαιτέρω ανάλυση. Με βάση την ανάλυση αυτή, εντοπίζονται τάσεις και διαρθρωτικά ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια. Οι επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών πραγματοποιούνται όσο το αεροσκάφος βρίσκεται στο έδαφος, μεταξύ δύο πτήσεων. Οι επιθεωρήσεις επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στα έγγραφα και τα εγχειρίδια του αεροσκάφους, στις άδειες του πληρώματος πτήσης, στην εμφανή κατάσταση του αεροσκάφους, καθώς και στην ύπαρξη και την κατάσταση του υποχρεωτικού εξοπλισμού ασφαλείας του θαλάμου επιβατών. Οι επιθεωρήσεις αυτές διενεργούνται από επιθεωρητές των εθνικών αρχών πολιτικής αεροπορίας.
Ο EASA συντονίζει το πρόγραμμα σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη (εντός και εκτός ΕΕ), διασφαλίζοντας ότι οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται σύμφωνα με ένα κοινό πρότυπο. Ωστόσο, οι ίδιες οι επιθεωρήσεις διενεργούνται από την εθνική αρχή πολιτικής αεροπορίας κάθε χώρας.
Η εναρμονισμένη αυτή προσέγγιση εξασφαλίζει ότι, ανεξάρτητα από το πού προσγειώνεται ένα αεροσκάφος, οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται με παρόμοιο τρόπο.
Τι ελέγχουν οι επιθεωρητές;
Οι επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών πραγματοποιούνται σύμφωνα με έναν τυποποιημένο κατάλογο ελέγχου που χρησιμοποιείται σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες.
Οι επιθεωρητές επικεντρώνονται στην κατάσταση του αεροσκάφους και σε τυχόν εμφανή τεχνικά προβλήματα, στα έγγραφα του αεροσκάφους, όπως τα πιστοποιητικά και τα εγχειρίδια, στις άδειες του πληρώματος πτήσης, καθώς και στην κατάσταση του υποχρεωτικού εξοπλισμού ασφαλείας του θαλάμου επιβατών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να πραγματοποιηθούν επιπλέον έλεγχοι. Για παράδειγμα, μπορεί να διενεργηθεί αλκοτέστ στα μέλη του πληρώματος. Ανάλογα με τις εθνικές διαδικασίες, τα μέλη του πληρώματος μπορεί επίσης να υποβληθούν σε έλεγχο για την ανίχνευση ψυχοδραστικών ουσιών.
Οι επιθεωρητές επιδιώκουν να ελαχιστοποιήσουν τις διαταραχές και να αποτρέψουν τις καθυστερήσεις· η συνεργασία μεταξύ των επιθεωρητών και του πληρώματος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική διεξαγωγή της επιθεώρησης.
Ποιος υποβάλλεται σε επιθεώρηση;
Κάθε αεροσκάφος που εκτελεί πτήση προς ή από κράτος που συμμετέχει στο πρόγραμμα μπορεί να υποβληθεί σε επιθεώρηση στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών. Το πρόγραμμα επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών της ΕΕ καλύπτει μόνο τις επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών που διενεργούνται σε αλλοδαπούς αερομεταφορείς, δηλαδή αερομεταφορείς από κράτος διαφορετικό από εκείνο που διενεργεί την επιθεώρηση. Οι επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών που διενεργούνται σε εθνικούς αερομεταφορείς υπάγονται στην αρμοδιότητα της οικείας εθνικής αρχής πολιτικής αεροπορίας και δεν εντάσσονται στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών της ΕΕ. Για παράδειγμα, η επιθεώρηση ενός φινλανδικού αερομεταφορέα σε αεροδρόμιο της Ισπανίας εντάσσεται στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών της ΕΕ, όχι όμως η επιθεώρηση ενός ισπανικού αερομεταφορέα στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών στην Ισπανία.
Δεν είναι τόσο εύκολο να προβλεφθούν όσο φαίνεται
Σε αντίθεση με τους προγραμματισμένους ελέγχους, οι επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών πραγματοποιούνται χωρίς προειδοποίηση. Οι αερομεταφορείς δεν ενημερώνονται εκ των προτέρων. Αυτό επιτρέπει στους επιθεωρητές να αξιολογούν τα αεροσκάφη και τα πληρώματα στο πραγματικό επιχειρησιακό τους περιβάλλον και όχι σε συνθήκες που έχουν προετοιμαστεί ειδικά για τον έλεγχο. Με τον τρόπο αυτό αποκτούν μια ρεαλιστική εικόνα της καθημερινής λειτουργίας.
Τα ευρήματα κατατάσσονται σε διαφορετικές κατηγορίες
Δεν είναι όλα τα ευρήματα τα ίδια. Κάθε ζήτημα που εντοπίζεται κατά τη διάρκεια μιας επιθεώρησης ταξινομείται ανάλογα με τη σοβαρότητά του.
- Τα ευρήματα της κατηγορίας 1 είναι ήσσονος σημασίας και έχουν μικρό αντίκτυπο στην ασφάλεια.
- Τα ευρήματα της κατηγορίας 2 είναι πιο σημαντικά και απαιτούν τη λήψη διορθωτικών μέτρων καθώς και την υποβολή ενημέρωσης από τον αερομεταφορέα μετά την ολοκλήρωσή τους, αλλά η πτήση μπορεί να συνεχιστεί.
- Τα ευρήματα της κατηγορίας 3 είναι τα πιο σοβαρά και απαιτούν τη λήψη διορθωτικών μέτρων πριν από την αποκατάστασή τους πριν επιτραπεί η συνέχιση της πτήσης, καθώς και τη μετέπειτα υποβολή σχολίων από τον αερομεταφορέα.
Ο EASA λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα και τη συχνότητα των ευρημάτων κατά την ανάλυση των δεδομένων, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει στην ανάγκη στενότερης παρακολούθησης συγκεκριμένων αερομεταφορέων.
Από τον διάδρομο προσγείωσης/απογείωσης στη συνολική εικόνα
Κάθε επιθεώρηση στο πλαίσιο του προγράμματος επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών της ΕΕ καταχωρίζεται σε μια κοινή βάση δεδομένων, γνωστή ως «Εργαλείο επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών», το οποίο παρέχει τόσο στις εθνικές αεροπορικές αρχές όσο και στους αερομεταφορείς τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με προηγούμενες επιθεωρήσεις και να αντιμετωπίζουν τα ζητήματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια αυτών των επιθεωρήσεων· παράλληλα, παρέχει στον EASA τα δεδομένα που απαιτούνται για την ανάλυση μεμονωμένων αερομεταφορέων και για τη διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας των τάσεων και των πιθανών κινδύνων σε διάφορες περιοχές και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Δύο φορές τον χρόνο, ο EASA και εκπρόσωποι των εθνικών αεροπορικών αρχών εξετάζουν τα αποτελέσματα των επιμέρους αερομεταφορέων, προκειμένου να αποφασίσουν αν θα τους δοθεί προτεραιότητα ή όχι. Τα αποτελέσματα της εν λόγω αξιολόγησης λαμβάνονται επίσης υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως στοιχεία για τις συζητήσεις σχετικά με τον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ. Αυτή η διαδικασία ελέγχου βοηθά επίσης να διασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη εφαρμόζουν τα ίδια πρότυπα και αντλούν διδάγματα η μία από την άλλη.
Κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ
Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ είναι ένας κατάλογος εμπορικών αερομεταφορέων (επιβατών και φορτίου) που είτε δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα ασφαλείας είτε έχουν πιστοποιηθεί σε κράτη που δεν διαθέτουν πρότυπα πιστοποίησης ή/και επιδόσεις εποπτείας από τις αρμόδιες αρχές. Στους αερομεταφορείς που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ απαγορεύεται να εκτελούν πτήσεις προς, εντός και από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των υπερπτήσεων. Οι μεταφορείς που δεν δραστηριοποιούνται στην ΕΕ μπορούν επίσης να συμπεριληφθούν στον εν λόγω κατάλογο, προκειμένου να ενημερωθεί το κοινό που ταξιδεύει εκτός της ΕΕ σχετικά με τις υφιστάμενες ανησυχίες για την ασφάλεια.
Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα του EASA, αλλά βρίσκεται υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ Move). Τα αποτελέσματα της διαδικασίας παροχής άδειας αερομεταφορέα τρίτης χώρας του EASA και τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών αποτελούν σημαντικά στοιχεία για τον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ.
Ένα σύστημα που υπερβαίνει τα σύνορα
Οι επιθεωρήσεις στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών δεν περιορίζονται μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν 50 κράτη από όλο τον κόσμο, τόσο κράτη μέλη της ΕΕ όσο και κράτη μη μέλη της ΕΕ.
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών της ΕΕ είναι υποχρεωτική για τα κράτη μέλη του EASA. Ο EASA έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με κράτη που δεν είναι μέλη του EASA, αλλά συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
Σε τακτική βάση πραγματοποιούνται συναντήσεις που ονομάζονται RICS (συναντήσεις συντονισμού και τυποποίησης επιθεωρήσεων στον χώρο στάθμευσης αεροσκαφών), οι οποίες φέρνουν σε επαφή εμπειρογνώμονες για να συζητήσουν κοινές προκλήσεις και βελτιώσεις του προγράμματος. Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες για την ανάπτυξη νέων εργαλείων και συστημάτων που αποσκοπούν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ανάλυσης δεδομένων και της συνεργασίας, καθώς και στη μείωση του φόρτου των επιθεωρήσεων τόσο για τους επιθεωρητές όσο και για τους αερομεταφορείς.