Het werk dat EASA verricht op het gebied van veiligheid in de luchtvaart is veelomvattend en vindt ononderbroken plaats – het houdt niet op wanneer een luchtvaartuig is gecertificeerd en veilig wordt bevonden om te vliegen. Dat luchtvaartuig zal in de loop van vele jaren duizenden vluchten maken en soms kunnen er tijdens het gebruik veiligheidsproblemen optreden.
Dergelijke incidenten worden vaak opgevolgd door de publicatie van een veiligheidsdocument dat een “luchtwaardigheidsaanwijzing“ wordt genoemd. In een luchtwaardigheidsaanwijzing wordt beschreven welke maatregelen moeten worden genomen om de veiligheid van een luchtvaartuig weer tot een aanvaardbaar niveau te brengen wanneer er aanwijzingen zijn dat het veiligheidsniveau van dit luchtvaartuig anders in het gedrang zou kunnen zijn.
Met een dergelijk document worden luchtvaartmaatschappijen wereldwijd die met de betreffende luchtvaartuigen vliegen, gewezen op het mogelijke veiligheidsprobleem en worden zij verplicht het nodige te ondernemen om dit te verhelpen.
Hoewel de commerciële luchtvaart voor velen de meest bekende tak binnen de luchtvaart is, kunnen luchtwaardigheidsaanwijzingen ook betrekking hebben op andere soorten luchtvaartuigen, zoals helikopters, ballonnen enz.
Wat staat er in een luchtwaardigheidsaanwijzing?
In het document worden het veiligheidsprobleem en de betrokken vloot beschreven. De twee belangrijkste onderdelen zijn: de noodzakelijke corrigerende maatregelen en de termijn voor de uitvoering ervan. De termijn waarbinnen aan de aanwijzing moet worden voldaan, is afhankelijk van de ernst van het probleem: hoe langer de termijn, hoe kleiner het risico op een veiligheidsincident in de nabije toekomst. Corrigerende maatregelen kunnen eenvoudige handelingen zijn zoals het bijwerken van een vlieghandboek of een snelle software-update, maar ook complexere procedures met ingrijpende structurele aanpassingen.
Samenwerken aan veiligheid: de totstandkoming van een luchtwaardigheidsaanwijzing
Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de verschillende spelers in de luchtvaartsector. Exploitanten van luchtvaartuigen moeten gegevens melden over incidenten die zij waarnemen tijdens hun activiteiten. Doorgaans melden zij deze aan de houder van het typecertificaat, oftewel, eenvoudiger gezegd, de fabrikant van dat specifieke vliegtuig. De houder van het typecertificaat zal het incident vervolgens onderzoeken en, indien het wordt aangemerkt als een veiligheidsprobleem dat zich ook bij een ander luchtvaartuig zou kunnen voordoen, EASA hiervan op de hoogte stellen en bij de zaak betrekken en maatregelen voorstellen om het probleem aan te pakken. EASA beoordeelt die gegevens, vraagt eventueel om aanvullende informatie en vaardigt een luchtwaardigheidsaanwijzing uit zodra overeenstemming is bereikt over de te nemen maatregelen. Als er genoeg tijd is, wordt een voorstel voor een luchtwaardigheidsaanwijzing enige tijd vóór de officiële publicatie op de website van EASA geplaatst voor raadpleging en het indienen van opmerkingen (voornamelijk door de sector en exploitanten).
Ook andere organisaties (zoals onderhoudsorganisaties, productieorganisaties enz.) zijn verplicht gegevens te rapporteren. Het kan dus voorkomen dat hetzelfde incident meerdere keren door verschillende organisaties wordt gemeld. Al deze informatie wordt geëvalueerd en geanalyseerd en kan uiteindelijk leiden tot een luchtwaardigheidsaanwijzing.
EASA is verantwoordelijk voor het uitvaardigen van luchtwaardigheidsaanwijzingen met betrekking tot producten die door EASA zijn gecertificeerd of gevalideerd. Als de certificering door een andere autoriteit is uitgevoerd en door EASA is gevalideerd, kan het Agentschap luchtwaardigheidsaanwijzingen overnemen die door die andere autoriteit zijn uitgevaardigd.
Urgente luchtwaardigheidsaanwijzingen
Soms vaardigt EASA een urgente luchtwaardigheidsaanwijzing uit. Zoals de naam al aangeeft, gaat het hier om een veiligheidsprobleem dat op zeer korte termijn moet worden opgelost. In dit geval wordt er geen raadplegingstermijn vastgesteld. Als de corrigerende maatregelen binnen dertig dagen moeten worden uitgevoerd, wordt er doorgaans een urgente luchtwaardigheidsaanwijzing uitgevaardigd.
Misschien heeft u ooit in het nieuws gezien dat een bepaald type vliegtuig aan de grond moest blijven en er dus niet mee mocht worden gevlogen. Dat komt uiterst zelden voor, maar kan de enig mogelijke oplossing zijn als er geen corrigerende maatregelen beschikbaar zijn om een vastgesteld veiligheidsprobleem op korte termijn op te lossen.
In de meeste gevallen leiden urgente luchtwaardigheidsaanwijzingen niet tot een vliegverbod voor luchtvaartuigen, maar ze kunnen wel vluchten verstoren en ongemak veroorzaken voor passagiers als die hun reisplannen moeten wijzigen. We moeten ons ervan bewust blijven dat in de luchtvaart de veiligheid altijd voorop moet staan.
Blijf op de hoogte
Maak een account aan en volg ons op EASA Light om geen enkele activiteit van EASA te missen.