L-istat mediku għall-bdoti huwa pedament tas-sikurezza tal-avjazzjoni. Iżda qatt staqsejt lilek innifsek x’jiġri meta bdot jesperjenza sfidi għas-saħħa mentali? L-avjazzjoni spiss tkun assoċjata ma’ standards mediċi stretti u sorveljanza rigoruża, li xi drabi jistgħu jwasslu għall-perċezzjoni li kwalunkwe tħassib dwar is-saħħa, ta’ kwalunkwe tip, jista’ immedjatament iwaqqaf karriera fit-titjir. Madankollu, is-sistema issa hija mfassla biex tagħmel l-oppost: biex tgħin lill-bdoti tagħna jibqgħu b'saħħithom u kapaċi biex itiru kull meta jkun possibbli.
Matul id-deċennju li għadda, il-komunità tal-avjazzjoni rrikonoxxiet dejjem aktar li s-saħħa mentali jistħoqqilha l-istess approċċ strutturat u ta' appoġġ bħas-saħħa fiżika. L-enfasi gradwalment inbidlet mis-sempliċi identifikazzjoni tal-bdoti li jistgħu ma jkunux kapaċi jtiru, għall-identifikazzjoni ta’ modi kif il-bdoti jiġu megħjuna jibqgħu b’saħħithom fiżikament u mentalment kemm jista’ jkun possibbli. L-objettiv primarju għall-EASA, u għall-komunità tal-avjazzjoni b'mod ġenerali, bla dubju jibqa' s-sikurezza tat-titjira – u trasparenza aħjar dwar is-saħħa mentali b'mod partikolari tista' waħedha tagħmel kontribut pożittiv għas-sikurezza, billi tħeġġeġ lill-bdoti jitkellmu u jfittxu l-għajnuna.
X'jiġri meta bdot jiddikjara tħassib?
Meta bdot iqajjem tħassib dwar is-saħħa mentali, hemm diversi tipi possibbli ta’ appoġġ li jistgħu jiġu offruti, skont is-sitwazzjoni. Għal kwistjonijiet relattivament żgħar, il-bdoti jistgħu jfittxu għajnuna permezz ta' programmi ta' appoġġ bejn il-pari. Dawn il-programmi jippermettu lill-bdoti jitkellmu b’mod kunfidenzjali ma’ kollegi mħarrġa li jifhmu l-pressjonijiet tal-professjoni.
Jekk tħassib jidher aktar serju, il-bdot jista' jiġi referut għand Eżaminatur Ajrumediku. L-eżaminatur jivvaluta s-sitwazzjoni u jiddetermina l-kors ta' azzjoni xieraq. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, ir-riżultat huwa li l-bdot jista' jkompli jtir bi trattament jew mingħajr trattament u monitoraġġ, kif applikabbli.
Jekk ikun meħtieġ trattament, bħal mediċina, il-bdot jista' jieqaf temporanjament milli jtir sakemm it-trattament jistabbilizza s-sitwazzjoni. Madankollu, il-biċċa l-kbira tal-bdoti jistgħu jirritornaw għat-titjir ladarba l-kundizzjoni tagħhom tiġi ġestita kif xieraq, dment li l-effetti sekondarji tat-trattament ma jippreżentaw l-ebda riskju sinifikanti għas-sikurezza. Fil-fatt, perċentwal żgħir ħafna biss ta’ każijiet jirriżulta f’telf aktar fit-tul ta’ ċertifikat mediku.
L-indirizzar ta’ kunċett żbaljat komuni
Wieħed mill-akbar kunċetti żbaljati fost il-bdoti huwa li d-dikjarazzjoni ta’ kwistjoni ta’ saħħa mentali se twassal awtomatikament għat-telf taċ-ċertifikat mediku tagħhom. L-evidenza turi li dan mhux il-każ.
Aktar minn 60 % tal-bdoti li jiddikjaraw kundizzjoni jistgħu jkomplu jtiru mingħajr sospensjoni. Madwar 30 % jistgħu jeħtieġu trattament jew monitoraġġ addizzjonali qabel ma jerġgħu jitħallew jirritornaw għall-obbligi tat-titjir. Inqas minn 10 % biss jiffaċċjaw restrizzjonijiet fit-tul.
Minkejja dan, in-nuqqas ta’ rapportar jibqa' sfida. Studji jissuġġerixxu li aktar minn nofs il-boti b'kundizzjonijiet mediċi jagħżlu li ma jiddikjarawhomx. Dan jista' jkun ta' ħsara kemm għall-individwu kif ukoll għas-sikurezza tal-avjazzjoni. Ir-regolamenti jeħtieġu lill-bdoti li jiddikjaraw kwalunkwe kundizzjoni li tista' taffettwa l-kapaċità tagħhom li jtiru, u li b'għarfien ta' dan iżommu din l-informazzjoni lura jista' saħansitra jitqies bħala frodi.
Barra minn hekk, id-dewmien fil-ġestjoni tal-fatturi ta' riskju jew fit-trattament ta' kundizzjoni medika normalment iwassal għal żieda fis-severità tal-kundizzjoni, żvilupp ta' kumplikazzjonijiet u pronjożi aktar severa f'fażi aktar tard meta s-sinjali u s-sintomi ma jistgħux aktar jinħbew. Ġeneralment, aktar ma jiġu ġestiti malajr il-fatturi ta’ riskju għas-saħħa mentali, jew tiġi ttrattata kundizzjoni medika, aktar ikun hemm ċans li l-persuna terġa’ lura għal titjira aktar malajr.
Il-prevenzjoni hija essenzjali.
Is-saħħa mentali tista' tkun aktar diffiċli biex tiġi vvalutata milli s-saħħa fiżika, għax is-sintomi jistgħu jkunu inqas viżibbli u aktar suġġettivi. Huwa għalhekk li l-approċċ tal-EASA jiffoka dejjem aktar fuq il-prevenzjoni.
Il-programmi ta’ appoġġ bejn il-pari jgħinu lill-bdoti jirrikonoxxu sinjali ta’ twissija bikrija u jiddiskutu l-isfidi qabel ma jsiru aktar serji. Il-pariri u l-gwida dwar l-istil ta’ ħajja huma wkoll parti mill-approċċ preventiv. L-għan mhuwiex li jiġi eliminat ir-riskju kompletament, li huwa impossibbli, iżda li jiġi ġestit b’mod responsabbli u b’appoġġ.
Il-bdoti jagħmlu wkoll eżamijiet mediċi regolari matul il-karrieri tagħhom. Wara ċ-ċertifikazzjoni inizjali, isiru eżamijiet mediċi ta' segwitu perjodikament skont fatturi bħall-età u l-istorja medika. L-intervalli jvarjaw minn ħames snin sa sitt xhur, soġġetti għall-klassi taċ-ċertifikazzjoni medika u l-età.
Naħdmu flimkien madwar l-Ewropa
L-EASA taħdem mill-qrib mal-Istati Membri biex tappoġġa l-implimentazzjoni armonizzata tar-regolamenti mediċi u tippromwovi l-aħjar prattiki. Dan jinkludi spezzjonijiet ta' standardizzazzjoni, diskussjonijiet regolari ma' esperti mediċi fl-avjazzjoni, u parteċipazzjoni f'konferenzi internazzjonali.
L-Aġenzija qed taħdem ukoll biex tavvanza d-diskussjoni dwar is-saħħa mentali globalment. Il-preżentazzjonijiet u l-iskambji mas-sħab internazzjonali jgħinu biex jiġu kondiviżi t-tagħlimiet meħuda u jiġu promossi approċċi preventivi lil hinn mill-Ewropa.
X’hemm fuq l-orizzont
Ir-rekwiżiti għas-saħħa mentali jkomplu jevolvu. Wara l-proġett ta’ riċerka MESAFE, l-EASA dan l-aħħar nediet grupp ta’ tfassil tar-regoli biex teżamina aktar id-dispożizzjonijiet dwar is-saħħa mentali fl-avjazzjoni. Il-grupp se jesplora suġġetti bħall-użu ta' ċerti mediċini u kombinazzjonijiet possibbli li jistgħu jippermettu lill-bdoti jkomplu jtiru b'mod sikur taħt kundizzjonijiet speċifiċi.
Ir-riżultati ta’ din il-ħidma huma mistennija jikkontribwixxu għal Avviż ta’ Emenda Proposta ppjanat għall-pubblikazzjoni fl-2027.
MESAFE huwa proġett ta’ riċerka tal-EASA li twettaq bejn l-2022 u l-2024. Ivvaluta żviluppi mediċi ġodda għad-dijanjożi bikrija kif ukoll għat-trattament ta’ kundizzjonijiet ta’ saħħa mentali li jistgħu joħolqu riskju għas-sikurezza tal-avjazzjoni u konsegwentement iwasslu għan-nuqqas ta’ kapaċità tal-bdot u tal-kontrollur tat-traffiku tal-ajru (ATCO) jew għal-limitazzjoni taċ-ċertifikat mediku tagħhom għal finijiet ta’ sikurezza.
Tista’ taqra aktar dwar dan il-proġett u r-riżultati tanġibbli fuq EASA Pro (disponibbli biss bl-Ingliż)
Billi tkompli ttejjeb il-fehim, issaħħaħ is-sistemi ta’ appoġġ u tnaqqas l-istigma, il-komunità tal-avjazzjoni tista’ tiżgura li l-bdoti u persunal ieħor tal-avjazzjoni rilevanti għas-sikurezza, bħall-kontrolluri tat-traffiku tal-ajru jew il-membri tal-ekwipaġġ tal-kabina, jirċievu l-għajnuna li jeħtieġu filwaqt li jżommu l-livell għoli ta’ sikurezza li l-passiġġieri jiddependu minnu kuljum.